Bursa 'kanlı Yunan' mezaliminden kurtarıldı: 11 Eylül 1922

Anadolu topraklarını parçalamayı hedefleyen emperyalist planlar doğrultusunda, İngiliz desteğini arkasına alarak "Megali İdea" hayaliyle ilerleyen işgalci Yunan kuvvetleri, 8 Temmuz 1920 sabahında Osmanlı’nın ilk başkentlerinden Bursa’yı işgal etti.

Hem bereketli toprakları hem de Marmara Denizi üzerinden İstanbul’a açılan kapı niteliğindeki stratejik konumu nedeniyle hedef seçilen Bursa'nın işgali, yalnızca askeri değil, doğrudan Türk milletinin tarihi hafızasını hedef alan sembolik bir saldırıydı.

TBMM kürsüsüne "Pûşîde-i Siyah" örtüldü

Kadim şehrin düşman eline geçmesi tüm yurtta derin bir mateme yol açtı. Türkiye Büyük Millet Meclisi kürsüsüne yas simgesi olarak "Pûşîde-i Siyah" yani siyah bir örtü örtüldü.

Yunan kuvvetleri, Bursa’da büyük yıkıma yol açtı ve halka zulmetti; köylerde yağmalamalar, baskınlar ve toplu katliamlar yaşandı.

İnegöl, Gemlik, Orhangazi, Karacabey gibi kazalarda köyler yakılmış, kırsal tahribat oluşturularak halk sürülmüş, Yunan ordusu adına hayvan ve tarım ürünlerine el konuldu.

Bursa’da binlerce sivil vatandaş katledildi, Bursa’nın neredeyse tamamı yakılıp yıkılarak yok edildi.

Osman Gazi türbesine saldırı

Yunanlar Osmanlı sultanlarının türbelerine de saldırdı. 

Bursa’nın işgali sırasında en çok yankı uyandıran olaylardan biri de, Osman Gazi’nin türbesine yapılan saldırıdır. Yunan Başbakanı’nın oğlu, türbeye giderek Osman Gazi’nin sandukasına ayağını bastı ve bu şekilde fotoğraf çektirdi.

Bu olay, yalnızca bir hakaret değil, aynı zamanda Türk milletinin tarihsel hafızasına ve manevi kimliğine yöneltilmiş bir saldırıydı.

İşgal yönetimi iktisadi baskı kurmak amacıyla Osmanlı parasını yasaklayarak yerine Yunan drahmisini dolaşıma soktu.

Yunan zulmü Kızılhaç raporlarında

İşgalci güçlerin bölgede uyguladığı zulüm, baskı ve göç hareketleri, Uluslararası Kızılhaç Temsilcisi Maurice Gehri’nin hazırladığı tarafsız raporlarla da dünya tarihine birer belge olarak geçti.

Hilal-i Ahmer Cemiyeti tarafından yapılan inceleme sonucunda Bursa’nın işgali sırasında Yunanların 16 bin 857 binayı yok ettiği, Bursa’da mevcut toplam 22 bin 768 binadan yalnızca 5 bin 911’nin ayakta kalabildiği tespit edildi.

İşgal kuvvetleri Bursa'dan temizlendi

Türk ordusunun 26 Ağustos 1922’de başlattığı Büyük Taarruz, Batı Cephesi’nde dengeleri tamamen değiştirerek işgal altındaki tüm şehirlerin kurtuluş kapısını araladı.

Dumlupınar’daki ezici zaferin ardından Türk birlikleri, hızla geri çekilen Yunan kuvvetlerini takip ederek kuzey yönünde ilerleyişe geçti.

Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu birlikleri, 10 Eylül gecesi Bursa önlerine kadar ulaştı.

11 Eylül 1922 sabahı Türk süvarilerinin şehre girmesiyle birlikte yaşanan çatışmalar sonucunda Yunan askerleri Bursa’dan tamamen temizlendi.

Yunan işgal kuvvetleri geri çekilirken şehirde büyük bir tahribat bıraktı.

Dünyanın sayılı çarşılı köprülerinden biri olan tarihi Irgandı Köprüsü, işgalciler tarafından yerleştirilen patlayıcılarla havaya uçuruldu. Şehrin ticaret ve mimari mirasının sembollerinden olan bu köprü, kullanılamaz hale geldi.

Yıkım sadece köprülerle sınırlı kalmadı. İbadethaneler de işgalci Yunanlar tarafından hedef alındı, yıkıldı.

Türk bayrağının yeniden tarihi belediye binasına ve kaleye çekilmesiyle birlikte iki yıl iki ay süren karanlık esaret resmen sona erdi.

Bursa’nın hürriyetine kavuştuğu müjdesinin Ankara’ya ulaşması üzerine TBMM kürsüsündeki siyah örtü kaldırılarak yerini milli coşkuya bıraktı.

Bu tarihi zafer, hem Bursa’nın asil duruşunu hem de Türk ordusunun vatan topraklarını kayıtsız şartsız koruma iradesini Cumhuriyet tarihine altın harflerle kazıdı.